کابل مفتولی مناسب دفن در زمین چه مشخصاتی دارد؟
در پاسخ به اینکه کابل مفتولی برای دفن در زمین چه مشخصاتی داشته باشد باید گفت که برای دفن، صرفا مفتولی بودن کافی نیست؛ نوع روکش، خطر ضربه و جوندگان، حفاظت مکانیکی و دستورالعمل اجرای مسیر تعیین کننده اند.مثلا در برخی پروژه ها کابل زره دار می تواند بدون لوله محافظ در زمین نصب شود؛ ولی برای کابل های بدون زره باید بسته به شرایط مسیر تدابیر مناسب را در نظر داشت.
همچنین در پروژه های برق رسانی با سطوح ولتاژ بالاتر، انتخاب کابل باید بر اساس ولتاژ نامی، سطح مقطع هادی و الزامات نصب انجام شود؛ برای نمونه، کابل 20 کیلو ولت 1 در 185 در دسته کابل هایی قرار می گیرد که مشخصات آن ها باید متناسب با نیاز شبکه بررسی شود
در ادامه این محتوا به بررسی مشخصات مهم کابل زمینی مفتولی و نکات مهم اجرایی دفن کابل برق می پردازیم.
کابل مفتولی برای دفن در زمین چه مشخصاتی داشته باشد؟ بررسی کامل
در پاسخ به سوال کابل مفتولی برای دفن در زمین چه مشخصاتی داشته باشد باید گفت که کابل باید از نظر روکش، مقاومت مکانیکی، تحمل رطوبت و استاندارد نصب زمینی مناسب باشد. اگر بخواهیم این موارد را به صورت کامل مورد بررسی قرار دهیم باید گفت:
- یکی از موارد مهم در پاسخ به کابل مفتولی برای دفن در زمین چه مشخصاتی داشته باشد مقاومت آن در برابر رطوبت و آب است. به این معنا که روکش باید بتواند در برابر تماس طولانی مدت با رطوبت و شرایط خشک مقاومت کند.
- عایق بندی بایستی متناسب شرایط نصب انتخاب شود. کابل های دارای عایق PVC و XLPE بسته به دمای کاری و مشخصات پروژه شما قابل استفاده هستند.
- داشتن روکش های بیرونی مقاوم که از کابل در برابر سایش و دیگر عوامل محیطی تا حد زیادی محافظت کنند.
- تحمل دمایی مناسب برای محیط های با دمای بالا تا در شرایط سخت تر عملکرد مناسبی داشته باشند.
- مقاومت مکانیکی کابل در برابر فشار، ضربه و این دست از موارد که باعث می شود کابل زره دار انتخاب مناسب تری باشد.
- ولتاژ نامی کابل باید با شبکه و پروژه مطابقت داشته باشد. برای مثال اگر انتخاب شما کابل مفتولی 4 در 6 است باید تناسب این انتخاب را با کاربرد موردنظر ارزیابی کنید.
روکش کابل زمینی چه اهمیتی دارد؟
روکش ها بیرونی ترین لایه کابل ها بوده و نقش مهمی در محافظت از ساختار داخلی آن در برابر شرایط محیطی مختلف ایفا می کنند. به همین دلیل باید روکش کابل زمینی انتخابی شما جنس و مشخصات سازگاری با شرایط مسیر داشته باشد.
مثلا برخی کابل های قدرت با روکش PVC برای نصب مستقیم در زمین طراحی شده اند و یا کابل های NYY در برخی موارد برای نصب های ثابت در زمین، فضای مرطوب و محیط های بیرونی هستند. با این وجود باید مشخصات دقیق محیط و استانداردهای مربوط به آن کابل مورد بررسی قرار گیرد.
ارزیابی خاک و رطوبت قبل از دفن کابل
پیش از دفن کابل باید شرایط محل نصب مورد بررسی قرار بگیرد. خاک مسیر شما می تواند خشک، مرطوب، سنگلاخی و حتی دارای مواد شیمیایی بوده که هر کدام از این شرایط طبیعتا الزامات متفاوتی را برای انتخاب و همینطور حفاظت از کابل ایجاد می کنند.
پس این مورد را فراموش نکنید که انتخاب کابل زمینی باید بر اساس شرایط واقعی محل نصب شما انجام شود و نه صرفا نام کابل.
کابل زره دار برای دفن بهتر است یا کابل داخل لوله؟
به صورت کلی در مسیرهایی که احتمال آسیب، ضربه دیدن، له شدگی و حتی آسیب توسط جوندگان وجود داشته باشد استفاده از کابل های زره دار می تواند به عنوان یک راهکار حفاظتی تلقی شود. به همین دلیل کابل های زره دار برای کاربردهای دفنی و مسیرهای سنگلاخی پیشنهاد می شوند. جنس زره می تواند فولاد یا آلومینیوم بوده و به شکل سیم و یا ساختارهای دیگر در کابل قرار بگیرد.
البته لازم به ذکر است که زره دار بودن کابل به معنای بی نیازی از رعایت الزامات نصب نبوده و باید نوع کابل، روش دفن و دستورالعمل های سازنده بررسی شود.
در صورتی که کابل بدون زره باشد، چطور محافظت شود؟
کابل های بدون زره را نمی توان در همه مسیرهای آن هم بدون حفاظت اضافی دفن نمود. در صورتی که کابل برای دفن مستقیم طراحی نشده باشد یا شرایط مکانیکی مسیر نیازمند حفاظت بیشتری باشد می توان از لوله یا داکت مناسب دفن استفاده کرد.
در این شرایط باید نوع لوله، مقاومت مکانیکی، آب بندی، عمق نصب و این دست از موارد با مشخصات پروژه هماهنگ باشد. پس استفاده از لوله برای محافظت ظاهری کافی نبوده و باید سیستم حفاظت متناسب با شرایط مسیر انتخاب شود.
بستر ماسه و حفاظت از کابل در ترانشه
یکی از بخش های مهم در اجرای کابل زمینی مفتولی آماده سازی بستر پیش از قرارگیری کابل است. به صورت کلی وجود سنگ، نخاله و اجسام تیز در کف ترانشه می تواند باعث آسیب به روکش در طول زمان شود. برای یک اجرای اصولی ساختار مسیر شما باید شامل این بخش ها شود.
- آماده سازی کف ترانشه و حذف سنگ ها و اجسام تیز
- ایجاد بستر مناسب در صورت پیش بینی مثل بستر ماسه بر اساس مشخصات اجرایی
- قرار دادن کابل ها در لوله محافظ
- نصب کردن نوار هشدار در موقعیت های تعیین شده
- متراکم سازی مناسب خاک پس از دفن کردن کابل
لازم به ذکر است که ضخامت لایه ها و همینطور عمق دفن عدد یکسانی برای همه پروژه ها نیست و باید بر اساس مواردی مثل نوع کابل، استانداردهای مورد استفاده، محل عبور و مشخصات فنی پروژه شما تعیین شود.
مثلا در برخی از کابل های NYY، نصب مستقیم زیر زمین برای یک محصول مشخص LAPP، در زمین با حداقل عمق 0.6 متر و برای زیر جاده 0.8 متر است و نمیتوان آن را به همه کابل ها تعمیم داد.
شعاع خمش کابل هنگام نصب
هنگام خرید کابل مفتولی، توجه به نحوه نصب و رعایت شعاع خمش مجاز آن اهمیت زیادی دارد. خم کردن بیش از حد کابل در زمان اجرا می تواند به روکش، عایق و ساختار داخلی آن آسیب برساند. برای جلوگیری از این مشکلات، لازم است هنگام نصب کابل، نکات زیر را رعایت کنید.
- حتما حداقل شعاع خمشی که توسط سازنده اعلام می شود را رعایت نمایید.
- زمان باز کردن کابل از قرقره از پیچ خوردن آن جلوگیری کنید.
- در نظر داشته باشید که کابل با کشش بیش از حد در مسیر قرار نگیرد.
- در محل تغییر جهت مسیر، حتما شعاع مناسب برای خم شدن سیم در نظر گرفته شود.
- از کشیدن کابل روی سنگ و سطوح تیز خودداری نمایید.
نکته مهم در این زمینه این است که شعاع خمش کابل شما به نوع و ساختار آن وابسته است. پس باید این عدد را از دیتاشیت همان محصول دریافت نمایید. در کنار بررسی ساختار کابل، توجه به جنس هادی و هزینه تهیه آن نیز اهمیت دارد؛ بنابراین، برای مقایسه گزینه های موجود می توانید لیست قیمت کابل آلومینیوم و کابل های مدنظر خود را بررسی کنید.
تفاوت کابل زره دار و بدون زره برای نصب زمینی
حال که با این موضوع که “کابل مفتولی برای دفن در زمین چه مشخصاتی داشته باشد” آشنا شدید شاید برای شما سوال باشد که تفاوت کابل زره دار و بدون زره برای نصب زمینی چیست.
به صورت کلی این کابل ها از نظر میزان حفاظت مکانیکی و نحوه استفاده در مسیرهای دفنی با یکدیگر متفاوت هستند. کابل های زره دار به دلیل داشتن لایه فلزی مقاومت بیشتری در برابر فشار و آسیب های مکانیکی دارند ولی کابل های بدون زره به روش های محافظتی دیگری مثل لوله محافظ نیازمند هستند.
اگر بخواهیم به صورت دقیق تری به مقایسه میان “کابل زره دار” و بدون زره بپردازیم باید گفت:
ویژگی | کابل زره دار | کابل بدون زره |
حفاظت مکانیکی | بیشتر | کمتر |
مقاومت در برابر فشار و ضربه | بالاتر | وابسته به روکش و روش حفاظت |
مقاومت در برابر جوندگان | در صورت طراحی مناسب بیشتر | معمولا نیازمند حفاظت اضافی |
وزن | بیشتر | کمتر |
انعطاف پذیری | معمولا کمتر | معمولا بیشتر |
کاربرد دفنی | مناسب در شرایط نیازمند حفاظت مکانیکی | در صورت مناسب بودن کابل و روش اجرا |
نیاز به لوله محافظ | بسته به طراحی و شرایط پروژه | ممکن است نیاز باشد. |
معرفی انواع کابل زره دار
کابل های زره دار را می توان بر اساس جنس زره و تعداد هسته های آن دسته بندی کرد. اگر بخواهیم به بررسی انواع کابل زره دار بپردازیم باید گفت:
بر اساس جنس زره
نوع کابل زره دار | ویژگی و کاربرد |
زره سیم فولادی | مقاومت مکانیکی بالا و مناسب برای نصب در محیط های بیرونی و دفن در زمین |
زره نوار فولادی | استحکام مناسب و قابل استفاده در برخی کاربردهای دفنی |
زره آلومینیومی | دارای زره سیمی آلومینیومی و مناسب برای کاربردهایی که وزن کمتر اهمیت دارد. |
غلاف سربی | مقاومت مناسب در برابر برخی شرایط شیمیایی و کاربرد در صنایع نفت، گاز و پتروشیمی |
زره بافت مسی | انعطاف پذیرتر و مناسب برای کاربردهایی که به حفاظت مکانیکی کمتری نیاز دارند. |
بر اساس تعداد هسته و فاز
اگر بخواهیم انواع کابل زره دار را از این دید نیز مورد بررسی قرار دهیم باید گفت:
نوع کابل زره دار | ویژگی و کاربرد |
تک فاز | برای تامین برق ساختمان، فضاهای بیرونی، باغ ها و تجهیزات تک فاز استفاده می شود. |
سه هسته ای | برای انتقال برق تک فاز و کاربردهایی مانند روشنایی فضای باز، تجهیزات کارگاهی و برخی تجهیزات پرمصرف مناسب است. |
چهار هسته ای | در برخی سیستم های کم ولتاژ، تجهیزات کنترلی و کاربردهایی مانند پنل های خورشیدی استفاده می شود. |
تست کابل قبل از برق دار کردن
پس از اجرای کابل و پیش از اینکه مدار برق دار شود باید وضعیت کابل و اتصالات آن مورد بررسی قرار بگیرد. هدف از انجام این کار اطمینان از سالم ماندن کابل در زمان حمل، نصب و دفن است. موارد زیر نکات مهمی است که بایستی در نظر داشت:
- بررسی ظاهری روکش کابل از نظر سلامتی و نبود پارگی، بریدگی و له شدگی
- بررسی مسیر و محل قرارگیری کابل شما؛ مثلا در پروژه هایی که علاوه بر کابل قدرت به انتقال فرمان و سیگنال های کنترلی نیز نیاز است، باید کابل متناسب با نوع مدار انتخاب شود. در این شرایط، بررسی مشخصات فنی پیش از خرید کابل فرمان اهمیت دارد.
- کنترل اتصالات
- انجام تست های الکتریکی بر اساس نوع نیاز پروژه
- بررسی عایق کابل با تجهیزات و روش های مورد تایید پروژه شما
- ثبت نتایج تست ها و مستندسازی آن
چک لیست قبل و بعد از دفن کابل
اگر به دنبال کاهش خطاهای اجرایی هستید داشتن یک چک لیست جامع قبل از دفن و پس از آن برای شما لازم و ضروری است. موارد زیر نکات مهم در این چک لیست هستند که بایستی در نظر داشت.
نکات مهم قبل از دفن کابل
. مشخصات فنی کابل را با نقشه و پروژه خود تطبیق دهید.
- نوع روکش و مناسب بودن آن برای نصب زمینی را بررسی کنید.
- مشخص کنید که کابل شما به زره فلزی یا لوله محافظ نیاز دارد یا خیر
- مسیر را از نظر سنگ، نخاله و اجسام تیز مورد بررسی قرار دهید.
- مواردی مثل شعاع خمش را در نظر بگیرید.
- پیش از نصب قرقره و روکش کابل را از نظر آسیب دیدگی بررسی نمایید.
نکات مهم بعد از دفن کابل
. بررسی ظاهری کابل و نقاط قابل دسترسی
- مشخص کردن محل و مسیر کابل در نقشه های اجرایی
- نوار هشدار و لایه های حفاظتی طبق مشخصات پروژه
- انجام تست های مورد نیاز و مستندسازی آن
- ثبت مشخصات قرقره، طول کابل و نتایج تست برای تحویل پروژه
- در نهایت مستندسازی مسیر نهایی دفن کابل تا در تعمیرات و همینطور عملیات های عمرانی قابل شناسایی باشد.
آیا NYY مستقیم دفن می شود؟
بله، برخی کابل های NYY برای دفن مستقیم در زمین مناسب هستند؛ اما باید مشخصات فنی، استاندارد و دستورالعمل سازنده همان کابل بررسی شود. ملاک نهایی، نوع و ساختار کابل و الزامات پروژه است.
آیا هر کابل مفتولی را می توان مستقیما در زمین دفن کرد؟
خیر. مفتولی بودن کابل به تنهایی به معنای مناسب بودن آن برای دفن مستقیم نیست. باید نوع کابل، روکش، مقاومت مکانیکی و مشخصات سازنده برای نصب زمینی تأیید شده باشد. در صورت نیاز نیز باید از لوله یا سایر روش های حفاظت استفاده شود.
کابل زره دار برای دفن در زمین بهتر است یا کابل بدون زره؟
انتخاب بین این دو به شرایط مسیر بستگی دارد. کابل زره دار در مسیرهایی که احتمال فشار، ضربه یا آسیب مکانیکی وجود دارد، حفاظت بیشتری فراهم می کند؛ اما کابل بدون زره نیز در صورت طراحی مناسب برای دفن و استفاده از حفاظت اضافی مانند لوله می تواند مورد استفاده قرار گیرد.